ലോക സിനിമാഭൂപടത്തിൽ ആഫ്രിക്കൻ രാഷ്ട്രീയവും സാംസ്കാരിക അസ്തിത്വവും അടയാളപ്പെടുത്തിയ ചലച്ചിത്രകാരനാണ് അബ്ദുറഹ്മാൻ സിസാക്കോ. കഥാഖ്യാനത്തിനപ്പുറം, ആഫ്രിക്കൻ ജനതയുടെ അന്തസ്സും അവരുടെ അതിജീവന പോരാട്ടങ്ങളും ദൃശ്യവൽക്കരിക്കുന്നതിലെ സൂക്ഷ്മത സിസാക്കോയെ സമകാല ലോകസിനിമയിലെ മുൻനിര സംവിധായകരിൽ ഒരാളാക്കി. 1961-ൽ മൗറിട്ടാനിയയിൽ ജനിച്ച സിസാക്കോ ബാല്യം ചെലവഴിച്ചത് മാലിയിലായിരുന്നു. ഈ രണ്ട് രാജ്യങ്ങളുമായുള്ള സാംസ്കാരിക ബന്ധം അദ്ദേഹത്തിന്റെ സിനിമകളിൽ ഉടനീളം നിഴലിക്കുന്നുണ്ട്. സിനിമാ കാഴ്ചപ്പാടുകളെ രൂപപ്പെടുത്തിയത് മോസ്കോയിലെ പ്രശസ്തമായ വിജിഐകെ ഫിലിം ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ടിലെ പഠനമാണ്. ഇത്‌ സോവിയറ്റ് യൂണിയന്റെ തകർച്ചയ്‌ക്കുശേഷമുള്ള കാലഘട്ടം, പ്രവാസം, ഏകാന്തത, സ്വത്വപ്രതിസന്ധി എന്നീ പ്രമേയങ്ങളെ ഗൗരവമായി സമീപിക്കാൻ അദ്ദേഹത്തെ പ്രേരിപ്പിച്ചു.

രാഷ്ട്രീയവും മാനവികതയും

രാഷ്ട്രീയ വിഷയങ്ങൾ കൈകാര്യം ചെയ്യുമ്പോഴും അതിൽ മാനവികതയുടെ സ്പർശം നിലനിർത്തുന്നു എന്നതാണ് സിസാക്കോ ചിത്രങ്ങളുടെ പ്രത്യേകത. 2006-ൽ പുറത്തിറങ്ങിയ ‘ബമാക്കോ' ഇതിന് ഉത്തമ ഉദാഹരണമാണ്. ലോകബാങ്കിനെയും ഐഎംഎഫിനെയും ആഫ്രിക്കൻ ജനത ഒരു കോടതിമുറിയിലെന്നോണം വിചാരണ ചെയ്യുന്നത് ഈ ചിത്രത്തിൽ കാണാം. വരണ്ട രാഷ്ട്രീയ പ്രസംഗങ്ങൾക്കപ്പുറം, സാധാരണക്കാരുടെ ജീവിതത്തെ ആഗോള സാമ്പത്തിക നയങ്ങൾ എങ്ങനെ തകർക്കുന്നു എന്ന് ചിത്രം നിശ്ശബ്ദമായി പറയുന്നു. ​

സിസാക്കോയുടെ ചലച്ചിത്ര ജീവിതത്തിലെ ഏറ്റവും വലിയ നാഴികക്കല്ലാണ് 2014-ൽ പുറത്തിറങ്ങിയ ‘ടിംബുക്തു'. മതമൗലികവാദം സമൂഹത്തിന്റെ സ്വാഭാവികമായ സന്തോഷങ്ങളെയും സംഗീതത്തെയും എങ്ങനെ അടിച്ചമർത്തുന്നു എന്ന് ഈ ചിത്രം ലോകത്തിന് കാട്ടിക്കൊടുത്തു. അങ്ങേയറ്റം അക്രമാസക്തമായ സാഹചര്യങ്ങളെപ്പോലും കാവ്യാത്മക ദൃശ്യങ്ങളിലൂടെ അവതരിപ്പിച്ച ഈ ചിത്രം ഓസ്കർ നാമനിർദേശം കൂടാതെ ഏഴ് ഫ്രഞ്ച് സെസാർ അവാർഡുകളും നേടി. സിസാക്കോ സിനിമകളിൽ സംഭാഷണങ്ങളേക്കാൾ പ്രാധാന്യം ദൃശ്യങ്ങൾക്കും നിശ്ശബ്ദതയ്ക്കുമാണ്. വെയിറ്റിങ്‌ ഫോർ ഹാപ്പിനസ് (2002) തുടങ്ങിയ ചിത്രങ്ങളിൽ അദ്ദേഹം പ്രവാസിയുടെ ശൂന്യതയെയും കാത്തിരിപ്പിനെയും അതിമനോഹരമായി വരച്ചുകാട്ടുന്നു. ആഫ്രിക്കയെ പട്ടിണിയുടെയും ദാരിദ്ര്യത്തിന്റെയും നാടായി ചിത്രീകരിക്കുന്ന പാശ്ചാത്യൻ രീതിയിൽനിന്ന് മാറി, ആത്മഗൗരവമുള്ള മനുഷ്യരുടെ നാടായി അദ്ദേഹം തന്റെ മണ്ണിലെ മനുഷ്യരെ അവതരിപ്പിച്ചു.

2024-ൽ പുറത്തിറങ്ങിയ ‘ബ്ലാക്ക് ടീ' ചിത്രത്തിലൂടെ ചൈനയിലെ ആഫ്രിക്കൻ കുടിയേറ്റക്കാരുടെ ജീവിതം അദ്ദേഹം ചർച്ച ചെയ്യുന്നു. സിനിമ ഒരു ആയുധമാണെന്നും എന്നാൽ അത് മനുഷ്യത്വത്തിൽ ഊന്നിയതാകണമെന്നും വിശ്വസിക്കുന്ന കലാകാരനാണ് സിസാക്കോ. അതിരുകൾക്കപ്പുറമുള്ള മനുഷ്യബന്ധങ്ങളെയും ഭൂഖണ്ഡങ്ങൾക്കിടയിലെ സാംസ്കാരിക വിനിമയങ്ങളെയും കുറിച്ച് സിസാക്കോയുടെ സിനിമകൾ സംസാരിച്ചുകൊണ്ടേയിരിക്കുന്നു.

ബ്ലാക്ക് ടീ

സാംസ്‌കാരിക സമവായത്തെ അഭിസംബോധന ചെയ്യുന്ന മനോഹരമായ ചിത്രം. ഒരു റൊമാന്റിക് ഡ്രാമാ ചിത്രമാണ്. ഇതില്‍ Ivory Coast സ്വദേശിനിയായ അയ (Aya) വിവാഹ ദിനം തന്നെ വിവാഹം നിരസിച്ച് പുതിയ ജീവിതം ആരംഭിക്കാന്‍ ചൈനയിലെ ഗ്വാങ്‌ഷൗ ( നഗരത്തിലേക്ക് യാത്ര ചെയ്യുന്നു. അവിടെ അവൾ ഒരു ബൂട്ടിക്കില്‍ ജോലി തിരയുന്നു, തുടര്‍ന്ന് അവളുടെ ഉടമയായ ചൈനീസ് പുരുഷനായ ചായുയുമായി സൗമ്യമായ ബന്ധം വളരുന്നു. ദൈനംദിന ജീവിതമാണ് ചിത്രം പ്രദർശിപ്പിക്കുന്നത്.

ചിത്രത്തിൽ സിസാക്കോ പ്രത്യേകിച്ച് സാംസ്‌കാരിക വ്യത്യാസങ്ങള്‍ പരിഗണിക്കുമ്പോൾ അവരുടെ ആന്തരിക ഗതികളിലേക്കും ശ്രദ്ധ ചെലുത്തുന്നു. സിനിമ ആഫ്രിക്കക്കാരുടെയും ചൈനയിലെയും സാംസ്‌കാരിക ഇടപെടലുകളുടെയും സംഗമബിന്ദുവായി ഗ്ളാസ്സോ നഗരത്തെ ഉപയോഗിക്കുന്നു. അയയുടെ പുറത്തെ ലോകത്ത് നിന്നുള്ള അഭയാർഥിത്വം, സംയോജനം, സ്വന്തം ഭാഷയും സംസ്കാരവും തമ്മിലുള്ള സമവായം എന്നിവയാണ് പ്രധാന തീമുകൾ. ദൃശ്യഭാഷയുടെ സമൃദ്ധതയും ഛായാഗ്രഹണത്തിന്റെ സാന്ദ്രതയും ചിത്രത്തിന്റെ ദൃശ്യഭാഗം പ്രേക്ഷകനെ ആഴത്തിൽ ആകർഷിക്കപ്പെടുന്നു. ആഗോളവൽക്കരണവും സാംസ്‌കാരിക പരസ്പര ബന്ധങ്ങളുടെയും വെല്ലുവിളികളുടെയും കഥ പറയുന്ന ഒരു ശ്രമം കൂടിയാണ് ചിത്രം.