07 July Tuesday

ഉണർത്തുപാട്ടുകൾ പറഞ്ഞ രാഷ്ട്രീയം

നദീം നൗഷാദ‌് noushadnadeem@gmail.comUpdated: Sunday Nov 17, 2019

സലിൽ ചൗധരിയുടെ രാഷ്ട്രീയചിന്തയും ബോധവും രൂപപ്പെട്ടുതുടങ്ങിയത് കുട്ടിക്കാലത്താണ്. അസമിലെ തേയിലത്തോട്ടത്തിലായിരുന്നു സലിൽദാ തന്റെ  ബാല്യം ചെലവഴിച്ചത്. അച്ഛൻ ഡോക്ടറായിരുന്നു. അദ്ദേഹം തൊഴിലാളികളെ സംഘടിപ്പിച്ച് ബ്രിട്ടീഷുകാരുടെ  ചൂഷണത്തിനെതിരെ നാടകങ്ങൾ അവതരിപ്പിച്ചു

സലിൽ ചൗധരി

സലിൽ ചൗധരി

‘നിങ്ങളെ വിധിക്കുന്ന ഒരു ജനത ഇതാ ഉണർന്നിരിക്കുന്നു, നിങ്ങളുടെ തോക്കുകളും തൂക്കുകയറും കാരാഗൃഹങ്ങളും ഇതാ തകരാൻ പോകുന്നു’ എന്നർഥമുള്ള ബിചാർ പോത്തി തോമാർ ബിചാർ എന്ന പടപ്പാട്ട്‌ ബംഗാളിലെ  ഗ്രാമങ്ങളെയും നഗരങ്ങളെയും ഒരുകാലത്ത്‌ ഇളക്കിമറിച്ചിരുന്നു.   1945ൽ ബ്രിട്ടീഷുകാർക്കെതിരെ ഒരു ജനത പാടിയ സംഘഗാനം. എഴുതിയതും സംഗീതംകൊടുത്തതും സലിൽ ചൗധരി. തൊഴിലാളികൾക്കും ചൂഷിതർക്കും ഉണർവും പ്രതീക്ഷയും നൽകിയ പാട്ട്. ആസ്വാദകർ സ്‌നേഹപൂർവം സലിൽദാ എന്നുവിളിക്കുന്ന സലിൽ ചൗധരിയുടെ സംഗീതജീവിതത്തിന് അടിത്തറയിട്ട പാട്ടുകളിൽ ഏറ്റവും പ്രധാനം.

 

സലിൽദായെ രൂപപ്പെടുത്തിയ രാഷ്ട്രീയബോധവും അദ്ദേഹം ആദ്യകാലത്ത് ചിട്ടപ്പെടുത്തിയ വിപ്ലവഗാനങ്ങളും വേണ്ടത്ര ചർച്ചചെയ്യപ്പെട്ടിട്ടില്ല. സലിൽദായെ  സ്വാധീനിച്ച ഇടതുപക്ഷരാഷ്ട്രീയത്തെപ്പറ്റി ചർച്ചചെയ്യാതെ  അദ്ദേഹത്തിന്റെ  സംഗീതത്തെക്കുറിച്ചുള്ള ഏതു വിശകലനവും അപൂർണമായിരിക്കും. 

 
സലിൽ ചൗധരിയുടെ രാഷ്ട്രീയചിന്തയും ബോധവും രൂപപ്പെട്ടുതുടങ്ങിയത് കുട്ടിക്കാലത്താണ്. അസമിലെ തേയിലത്തോട്ടത്തിലായിരുന്നു സലിൽദാ  ബാല്യം ചെലവഴിച്ചത്. ഡോക്ടറായിരുന്ന അച്ഛൻ തൊഴിലാളികളെ സംഘടിപ്പിച്ച് ബ്രിട്ടീഷുകാരുടെ  ചൂഷണത്തിനെതിരെ നാടകങ്ങൾ അവതരിപ്പിച്ചു. ബ്രിട്ടീഷുകാരുടെ സ്ഥാപനത്തിൽ  ജോലിചെയ്‌ത്‌ അവർക്കെതിരെ നാടകംചെയ്യുക എന്നത് അസാമാന്യമായ ധൈര്യമായിരുന്നു.  സലിൽദായെ സ്വാധീനിച്ചതും അതുതന്നെ. പിന്നീട് കമ്യൂണിസ്റ്റ് പാർടിയുടെ സാംസ്‌കാരിക സംഘടനയായ ഇപ്റ്റയിൽ (ഇന്ത്യൻ പീപ്പിൾസ് തിയേറ്റർ അസോസിയേഷൻ) ചേർന്നപ്പോഴും പാട്ടുകൾ ചെയ്യാൻ അദ്ദേഹത്തിന് പ്രചോദനമായതും ഈ ബാല്യകാലാനുഭവങ്ങൾ. അച്ഛന്റെ  കൈവശം പാശ്ചാത്യസംഗീതത്തിന്റെ  വലിയൊരു ശേഖരമുണ്ടായിരുന്നു.  അമ്മാവന്റെ  സംഗീത ക്ലബ്ബിൽ വച്ച് ബാൻസുരി സ്വയം പഠിച്ചെടുത്തു. പിന്നീട് പിയാനോയും എസ്രാജും.
 
1940കൾമുതൽ 1955വരെ ചെയ്‌ത പാട്ടുകളായിരുന്നു സലിൽദായുടെ  സംഗീത ജീവിതത്തിന് കരുത്തേകിയത്.  വിസ്‌മൃതിയിലായ പല പാട്ടുകളും സുഹൃത്തും കവിയുമായ  ഗൗതം ചൗധരിയുടെ നിരന്തര പരിശ്രമഫലമായി  കണ്ടെത്തി. അതിനുവേണ്ടി 24 പർഗനാസിലേക്ക് യാത്ര നടത്തി. അവിടെ സലിൽദായുടെ കൂടെ ഇപ്റ്റയിൽ പ്രവർത്തിച്ച  സുഹൃത്തുക്കളെ കണ്ടു. അവർക്ക് പാട്ടുകൾ  ഓർമയുണ്ടായിരുന്നു. കമ്പോസ് ചെയ്‌ത്‌ റെക്കോഡ്‌ ചെയ്യപ്പെടാത്ത പാട്ടുകളും അതിലുണ്ടായിരുന്നു. അവയിൽ ചിലത് അവതരിപ്പിക്കുന്നതിനുമുമ്പും റെക്കോഡ്‌ ചെയ്യുന്നതിനുമുമ്പും സെൻസർ ചെയ്യപ്പെട്ടിരുന്നു. അങ്ങനെ മുപ്പത്‌ പാട്ടുകൾ  കണ്ടെടുത്തു. അതിന് ചെലവാക്കിയതാകട്ടെ പത്ത് വർഷത്തോളവും.
 
സലിൽചൗധരി തന്റെ ഇരുപതാംവയസ്സിൽ  എഴുതി സംഗീതംകൊടുത്ത പാട്ടാണ് കെനോ എക്‌ ഗയർ ബധുർ. വലിയ ജനപ്രീതി ഉണ്ടാക്കിയ ഈ ഗാനം പാടിയതാകട്ടെ ബംഗാളികൾക്ക് ഏറെ പ്രിയപ്പെട്ട ഹേമന്ത് കുമാറും. ഇത് രൂപം  മാറി മലയാളത്തിലും വന്നു. ദേവദാസി(1979) എന്ന സിനിമയിൽ. ഒരുനാൾ വിശന്നേറെ തളർന്നേതോ വാനമ്പാടി എന്ന് തുടങ്ങുന്ന ഗാനം. അത് കേൾക്കുമ്പോൾ വല്ലാത്തൊരു മലയാളിത്തം. സംഗീതത്തിന്  ഭാഷയില്ല എന്ന തത്വം അന്വർഥമാക്കുന്ന പാട്ട്. തുടർന്ന്‌  അഞ്ചൽ ഓട്ടക്കാരുടെ ജീവിതം പറയുന്ന റനർ ചൂട്ടെച്ചേ തായി ജൂം ജൂം  എന്ന ഗാനവും പൽക്കി ചലേ പൽക്കി ചലേയും അദ്ദേഹം  സംഗീതം നൽകി. ഇവ രണ്ടും പാടിയത് ഹേമന്ത് കുമാർതന്നെ. പൽക്കി ചലേ ഇന്ന് സാമൂഹികജീവിതത്തിൽനിന്ന് ഏറെക്കുറെ അപ്രത്യക്ഷമായ പല്ലക്ക്‌ ചുമക്കുന്നവരെ പറ്റിയാണ്. അവരുടെ അധ്വാനവും പ്രതീക്ഷയുമെല്ലാം ഈ പാട്ടിലുണ്ട്. ബംഗാൾ ഗ്രാമങ്ങളുടെ  സാമൂഹിക രാഷ്ട്രീയ ചിത്രം വരച്ചുകാട്ടുന്നവയാണ് സലിൽദായുടെ മിക്ക പാട്ടുകളും.
 
സംഗീതം പ്രാണനായി കൊണ്ടുനടന്ന സലിൽദാ സാമ്പത്തികപ്രയാസങ്ങൾ കാരണം അതിനെ  ഉപജീവനമാർഗമാക്കാൻ നിർബന്ധിക്കപ്പെട്ടു. അച്ഛൻ പെട്ടെന്ന് മരിച്ചതിനാൽ  കുടുംബത്തിന്റെ ചുമതല അദ്ദേഹത്തിൽ വന്നുചേർന്നു. സഹോദരന്മാരെ വിദ്യാഭ്യാസം ചെയ്യിക്കുക, കിടപ്പിലായ അമ്മയുടെ പരിചരിക്കുക, വാടക കൊടുക്കുക തുടങ്ങിയ  ബാധ്യതകൾ.  സംഗീതം വാണിജ്യ ആവശ്യങ്ങൾക്ക് ഉപയോഗിക്കുന്നതിനോട് യോജിപ്പ് ഇല്ലാഞ്ഞിട്ടും സാഹചര്യങ്ങളുടെ സമ്മർദത്തിന്  വിധേയനാകേണ്ടിവന്നു.
 
രണ്ടു ഘട്ടങ്ങളായിട്ടാണ് അദ്ദേഹത്തിന്റെ സംഗീതജീവിതം. 1940മുതൽ 1955 വരെയുള്ള ആദ്യഘട്ടത്തിൽ അദ്ദേഹം നാടകങ്ങളും കവിതകളും എഴുതി. ബംഗാളിൽ ഭാരതിയോ ഗാനനാട്യസംഘ എന്നറിയപ്പെട്ട ഇപ്റ്റയിലൂടെ അദ്ദേഹത്തിന്റെ പാട്ടുകൾ പ്രതിഷേധശബ്‌ദമായി ഗ്രാമങ്ങളിലൂടെയും നഗരങ്ങളിലൂടെയും  സഞ്ചരിച്ചുകൊണ്ടിരുന്നു. അതിനെ സലിൽദാ വിപ്ലവത്തിന്റെ ഉണർത്തുപാട്ടുകൾ എന്നാണു വിശേഷിപ്പിച്ചത്. സംഗീതം അദ്ദേഹത്തിന് വിപ്ലവത്തിനുള്ള മാധ്യമമായിരുന്നു. പ്രതിഷേധഗാനങ്ങളിൽ അദ്ദേഹം പാശ്ചാത്യ ഈണങ്ങൾ ഉപയോഗിച്ചു. പ്രതിഷേധവും സംഗീതവും യോജിപ്പിച്ചു. സലിൽദാ എഴുതുകയും സംഗീതം കൊടുക്കുകയും ചെയ്‌തവയിൽ പലതും  അധികാരികളെ അസ്വസ്ഥമാക്കി. തുടർന്ന്‌ അദ്ദേഹത്തിന് അറസ്റ്റ് വാറണ്ട് വന്നു. സുന്ദർബൻസിലെ കാടുകളിൽ കർഷകരുടെ സഹായത്തോടെ ഒളിവിൽ കഴിഞ്ഞു. അപ്പോഴും എഴുത്ത് തുടർന്നു.
  
മുംബൈയിലേക്ക് കുടിയേറിയത് മുതൽ രണ്ടാംഘട്ടം തുടങ്ങുന്നു. സംവിധായകൻ ബിമൽ  റോയിയുടെ ക്ഷണപ്രകാരം മുംബൈയിൽ എത്തിയത്  ദോ ബിഗ സമീൻ(1953) എന്ന സിനിമയ്‌ക്ക്‌ കഥ എഴുതാനും സംഗീതം കൊടുക്കാനുമായിരുന്നു. ജന്മിയുടെ ചതിയിൽ കൃഷിഭൂമി നഷ്‌ടപ്പെട്ട കർഷകൻ ജോലി തേടി കൊൽക്കത്തയിൽ എത്തി റിക്ഷാതൊഴിലാളിയായി മാറുന്നതായിരുന്നു സിനിമയുടെ ഇതിവൃത്തം. അതിലെ ഹരിയാല സാവൻ, ധർത്തി കഹെ പുകാർ കെ എന്നീ  പാട്ടുകൾ കർഷകരുടെ ജീവിതാവസ്ഥകളെ വരച്ചുകാട്ടുന്നു. ഇപ്റ്റക്ക് വേണ്ടി എഴുതി ഈണം കൊടുത്ത പാട്ടുകളുടെ ഗണത്തിൽത്തന്നെ ആയിരുന്നു ദോ ബീഗാ സമീനിലെ പാട്ടുകളും.സാമൂഹ്യ വിഷയങ്ങൾ കൈകാര്യംചെയ്യുന്ന സിനിമകളിൽ സംഗീതം കൊടുക്കാൻ ആദ്യം പരിഗണിച്ചിരുന്ന പേര് സലിൽദായുടേതായിരുന്നു. ജാഗ്തെ രഹോ(1956)യിൽ രാജ്കപൂർ തന്റെ സ്ഥിരം സംഗീതസംവിധായകൻ ശങ്കർ ജയ്കിഷന് പകരം  സലിൽദായെ പരീക്ഷിച്ചു.  സിനിമയുടെ സാമൂഹികപ്രസക്തി ആയിരുന്നു അതിനു കാരണം ബംഗാളി നാടോടിസംഗീതത്തിൽ അഗാധമായ പാണ്ഡിത്യമുണ്ടായിരുന്നു അദ്ദേഹത്തിന്‌. കൊൽക്കത്തയിൽനിന്ന് മുംബൈയിലേക്കുള്ള വഴികളിൽ അദ്ദേഹം പലതവണ അപ്രത്യക്ഷനാകും. ഈ  സമയം നാടോടിസംഗീതത്തെ മനസ്സിലാക്കാൻ ഏതെങ്കിലും കുഗ്രാമത്തിൽ ചെലവഴിക്കുകയായിരിക്കും. നാടോടിസംഗീതത്തെ ഹിന്ദുസ്ഥാനി ക്ലാസിക്കൽ സംഗീതവുമായി യോജിപ്പിക്കുന്നതിൽ അദ്ദേഹം മിടുക്ക് കാട്ടി. ഓർക്കസ്‌ട്രേഷനിൽ ഇതുവരെ ആരും മുതിരാത്ത പരീക്ഷണങ്ങൾ അദ്ദേഹം നടത്തി. ഹിന്ദുസ്ഥാനി രാഗത്തിലോ നാടോടിച്ചിട്ടയിലോ അടിസ്ഥാനപ്പെടുത്തിയ മെലഡികൾ പാട്ടിൽ കൊണ്ടുവരുമ്പോഴും ഓർക്കസ്ട്രേഷൻ പാശ്ചാത്യരീതിയിലുള്ളതായിരുന്നു.
 
പശ്ചിമ ബംഗാളിലെ സാമൂഹ്യജീവിതം വർഗീയശക്തികൾ  കലുഷിതമാക്കിക്കൊണ്ടിരിക്കുന്ന ഇന്നത്തെ അവസ്ഥയിൽ സംഗീതത്തിലൂടെ സാധാരണക്കാരുടെ പ്രശ്നങ്ങളിലേക്ക് ശ്രദ്ധതിരിക്കുന്ന  പാട്ടുകൾക്ക് പ്രസക്തി ഏറെയുണ്ട്.
മറ്റു വാർത്തകൾ
പ്രധാന വാർത്തകൾ
 Top