02 July Thursday

എന്റെ പേര് എന്റെ ഗ്രാമത്തിന്റെ പേര്

മുകുന്ദനുണ്ണി unni.mukundan@gmail.comUpdated: Sunday Apr 19, 2020

ജീവസ്സുറ്റ വ്യക്തിയായിരുന്നു ശെമ്മങ്കുടി. കച്ചേരികളിൽ മാത്രം ഒതുങ്ങിയില്ല അദ്ദേഹത്തിന്റെ സംഗീതം.  ഒരുപക്ഷേ, കച്ചേരിക്ക്‌ പുറത്തായിരുന്നു അദ്ദേഹത്തിന്റെ ഏറ്റവും സര്‍ഗാത്മകമായ പാട്ടുകള്‍.  യുവാവായിരുന്നപ്പോള്‍ ഒരിക്കല്‍ മധുരൈ മണി അയ്യരുടെ കാംബോജി കേട്ട് പ്രചോദിതനായി രണ്ടു സുഹൃത്തുക്കളെ ശ്രോതാക്കാളായി കൂട്ടി രാവിലെ വരെ കാംബോജി വിസ്‌തരിച്ചതും നീണ്ട ട്രെയിന്‍ യാത്രകളില്‍ നടത്തിയ അനൗപചാരിക കച്ചേരികളും അദ്ദേഹം ആഗ്രഹിച്ചതുപോലെയുള്ള കലാപ്രകാശനങ്ങളായിരുന്നിരിക്കാം

 

ഒരു ഗ്രാമത്തിന്റെ പേരാണ് അദ്ദേഹത്തിന്. ശെമ്മങ്കുടി. ആ വിളിപ്പേര് ഇഷ്ടമായിരുന്നു. ആസ്വാദകരെ പാടി അത്ഭുതപ്പെടുത്തുകയും രസിപ്പിക്കുകയുമായിരുന്നു ശെമ്മങ്കുടി ആർ ശ്രീനിവാസയ്യർ (1908-–-2003) തന്റെ ദീർഘായുസ്സ് മുഴുവൻ.  കാലത്തിന്റെ വിസ്‌മൃതിയിലേക്ക്‌ പാടിമറഞ്ഞ നിരവധി കൃതികൾക്ക് അതിനിടയിൽ സ്വരശിൽപ്പാകാരം നൽകി നവീന സംഗീതകൃതികളാക്കി. സ്വാതിതിരുനാൾ, ജയദേവ, നാരായണതീർഥ, സദാശിവ ബ്രഹ്മേന്ദ്ര, സുബ്രഹ്മണ്യഭാരതി എന്നിവരുടെ കൃതികളിൽ പലതും നാം ഇന്ന് കേൾക്കുന്നത് അദ്ദേഹം ഇട്ട ഈണത്തിലാണ്.

 

ഗ്രാമത്തിൽ ഉത്സവകാലത്ത് പുലർച്ചവരെ നാഗസ്വര കച്ചേരികൾ. നാഗസ്വരം കേട്ട് മതിവരാതെ കേട്ടതെല്ലാം മൂളി നടന്ന കുട്ടിക്കാലം. പ്രഗത്ഭനായ ഗായകനായി മാറിയപ്പോഴും ശൈലിയിൽ നാഗസ്വരഛായയുടെ വിദൂര മർമരങ്ങൾ കേൾക്കാം. ശെമ്മങ്കുടി സന്തോഷത്തോടെ ഓർത്തിരുന്ന പാട്ടുകാരിലൊരാളായിരുന്നു മധുരൈ പുഷ്‌പവനം.
 
ഓർമകളിൽ: ‘അദ്ദേഹം സുന്ദരനായിരുന്നു. പാട്ടും സൗന്ദര്യം നിറഞ്ഞത്.  ശബ്‌ദമാധുര്യം അത്യധികം! ആസ്വാദകർ ആകെ നിശ്ശബ്‌ദരായി കേട്ടിരിക്കും. അന്ന് മൈക്കില്ല. രണ്ടര കട്ടയ്‌ക്കാണ് പാടുക. സുഖമായി കേൾക്കാം. മോഹനാസ്‌ത്രംപോലെയാണ് പാട്ട്. മോഹിച്ചിരുന്നുപോകും.'
 
അക്കാലത്ത് ഗ്രാമവാസികൾക്ക് പാട്ടുപഠിക്കുക എളുപ്പമല്ല. ഗ്രാമത്തിൽനിന്നകലെ ഗോട്ടുവാദ്യക്കാരൻ സഖരാമറാവുവിന്റെ വീട്ടിലാണ്‌ ശെമ്മങ്കുടി മൂന്നു വർഷം ഗുരുകുലവാസത്തിന് പോയത്.  കാവേരി ഒഴുകുന്നത് അവിടെനിന്ന് രണ്ടര കിലോമീറ്റർ അപ്പുറത്താണ്. പുഴയിലാണ് കുളി. ജാലറ കൊട്ടി മറാഠി അഭംഗുകൾ പാടിക്കൊണ്ടാണ് മടക്കം. സഖരാമറാവുവിന്റെ മുൻതലമുറ മറാഠക്കാരായിരുന്നു.
 
ത്യാഗരാജ പരമ്പരയിൽപ്പെട്ട ഉമയാൾപുരം വിശ്വനാഥയ്യരുടെ കീഴിലും പിന്നീട് മഹാരാജപുരം വിശ്വനാഥയ്യരുടെ കീഴിലും ശെമ്മങ്കുടി പഠനം തുടർന്നു. 1930കളുടെ അവസാനത്തിലാണ് സുദീർഘമായി രാഗം വിസ്‌തരിക്കുന്ന കച്ചേരീശൈലിയുടെ തുടക്കക്കാരിലൊരാളായുള്ള രംഗപ്രവേശം. ശെമ്മങ്കുടിക്ക്‌ തൊട്ടുമുമ്പ്‌ വന്ന ജി എൻ ബാലസുബ്രഹ്മണ്യം രാഗവിസ്‌താരം, നിരവൽ, സ്വരപ്രസ്‌താരം തുടങ്ങിയ മനോധർമപ്രകടനങ്ങളിൽ നേരത്തേ കർണാടകസംഗീതത്തെ സ്ഥാപിച്ചുതുടങ്ങിയിരുന്നു.
 
അക്കാലത്ത് കൃതിയുടെ സാഹിത്യഭാവം ഉൾക്കൊണ്ട് പാടുന്ന രീതിക്കായിരുന്നു പ്രചാരം.  ഇതിൽനിന്ന് വ്യത്യസ്‌തമായി, ഈണത്തിലൂടെ സംഗീതത്തിന് സാധ്യമായ ഭാവങ്ങൾ ആവിഷ്‌കരിക്കുന്നതിലായിരുന്നു ശെമ്മങ്കുടി ശ്രദ്ധയൂന്നിയത്.  സംഗീതവും കാവ്യവും പങ്കിട്ട സംവേദനതലം ഈണത്തിന്റേത് മാത്രമാക്കുക എന്ന പദ്ധതി. ഇന്നിൽ എത്തിനിൽക്കുന്ന മാറ്റത്തിന്റെ തുടക്കം. സംഗീതം മുഖ്യമായും ഈണമാണെന്ന തിരിച്ചറിവ് ഇന്നത്തെ കർണാടക സംഗീതജ്ഞരിൽ ഏറെക്കുറെ പൂർണമാണ്‌. (അടുത്ത കാലത്ത്, ഒരു അഭിമുഖത്തിൽ, സംഗീതത്തിലൂടെ സംവദിക്കപ്പെടുന്ന അർഥം സംബന്ധിച്ച ചോദ്യത്തിന് അഭിഷേക് രഘുറാം നൽകിയ മറുപടി ‘സംഗീതം ശബ്‌ദമല്ലേ' എന്നായിരുന്നു) ഈ മാറ്റം രണ്ട് സാധ്യതകൾ തുറന്നുവയ്‌ക്കുന്നു.  ലയഭാഷയുടെ ഗണിതം തുറക്കുന്ന ഒരു വലിയ സംഗീതലോകം. മറ്റൊന്ന് മെലഡിയുടെ ആഴക്കയങ്ങളിലേക്കുള്ള നാദസാന്ദ്രമായ വഴി. ശെമ്മങ്കുടിയും ജി എൻ ബിയും തുറന്നത് മെലഡിയുടെ വാതിലാണ്. പക്ഷേ ഇന്നത്തെ പാട്ടുകാരിൽ പലരും ലയഗണിതത്തിൽ ആമഗ്നരാണ്.
 
ശെമ്മങ്കുടിയുടെ അഭിപ്രായത്തിൽ കർണാടക സംഗീതത്തിൽ ‘ഘരാന' ഇല്ല. രണ്ടു രീതികളാണ് വായ്‌പാട്ട് സ്വീകരിക്കുന്നത്. ഒന്നാമത്തേത് നാഗസ്വരത്തിന്റെ വഴി. നാഗസ്വരത്തിന്റേത് നാദദൈർഘ്യമുള്ള ശൈലിയാണ്, ‘കാരുവ'യുള്ളത്. നാഗസ്വരക്കാർ ദീർഘമായ ശ്വാസനിയന്ത്രണത്തിൽ നൈപുണ്യം പ്രദർശിപ്പിക്കുന്നവരാണ്. രണ്ടാമത്തേത് വീണയുടെ രീതിയാണ്. തന്ത്രികളിൽ മീട്ടിയുണ്ടാക്കുന്ന ശബ്‌ദത്തിന് നാദദൈർഘ്യം കുറയും. ഈ ശൈലിയിൽ മണിമണികളായുള്ള നാദങ്ങളുടെ സംഘാതമാണ് ഈണം. വായ്‌പാട്ടിൽ രണ്ട് രീതികളും ഏറ്റക്കുറച്ചിലുകളോടെ പ്രയോഗിച്ചുവരുന്നുണ്ട്.
 
ജീവസ്സുറ്റ വ്യക്തിയായിരുന്നു ശെമ്മങ്കുടി. കച്ചേരികളിൽ മാത്രം ഒതുങ്ങിയില്ല അദ്ദേഹത്തിന്റെ സംഗീതം. ഒരുപക്ഷേ, കച്ചേരിക്ക്‌ പുറത്തായിരുന്നു അദ്ദേഹത്തിന്റെ ഏറ്റവും സർഗാത്മകമായ പാട്ടുകൾ. യുവാവായിരുന്നപ്പോൾ ഒരിക്കൽ മധുരൈ മണി അയ്യരുടെ കാംബോജി കേട്ട് പ്രചോദിതനായി രണ്ടു സുഹൃത്തുക്കളെ ശ്രോതാക്കാളായി കൂട്ടി രാവിലെ വരെ കാംബോജി വിസ്‌തരിച്ചതും നീണ്ട ട്രെയിൻ യാത്രകളിൽ നടത്തിയ അനൗപചാരിക കച്ചേരികളും അദ്ദേഹം ആഗ്രഹിച്ചതുപോലെയുള്ള കലാപ്രകാശനങ്ങളായിരുന്നിരിക്കാം. ടി സദാശിവത്തിന്റെ വീട്ടിൽ റമ്മി കളിക്കാൻ പോകുമ്പോൾ അവിടെ ഇരുന്ന് പാടുന്നതും കച്ചേരിയിൽ പാടുന്ന വിധത്തിലുള്ളതല്ല. അന്വേഷണാത്മകമായി പാടുന്ന അവസരങ്ങൾ. പൊതുകച്ചേരികളിൽ കമ്പോളനിലവാരം സൂക്ഷിക്കേണ്ടതുണ്ട്. അല്ലാത്തപക്ഷം മത്സരത്തിൽനിന്ന് പുറത്താകും. ഒരിക്കൽ ടി എം കൃഷ്‌ണ ഇതേ കാര്യം സൂചിപ്പിച്ചിരുന്നു. വീട്ടിലിരുന്ന് പാടുന്നതുപോലെ കച്ചേരികളിൽ പാടാനാകണം. കച്ചേരി സമ്പ്രദായം അത്രയും വിശാലമാകേണ്ടതുണ്ട് എന്നൊക്കെ.
 
മറ്റേത് കലാമേഖലയുംപോലെ ശക്തിമത്സരങ്ങൾ കർണാടകസംഗീതത്തിലുമുണ്ട്. കമ്പോളത്തിൽ മത്സരിക്കാത്തവരായി ആരുമില്ല എന്ന തിരിച്ചറിവുകൊണ്ടോ എന്തോ ഇന്ന് ശുപാർശകളെയും കുത്സിത തന്ത്രങ്ങളെയും ആരും വിമർശിക്കാറില്ല. പകരം അവരവരുടെ സാമർഥ്യമനുസരിച്ച് കാര്യം നേടുകയോ ഉൾവലിയുകയോ ചെയ്യും. മുഖ്യധാരയുടെ തലപ്പത്തിരിക്കാൻ പണ്ട്, ഇന്നത്തേക്കാൾ, പരുക്കനായ തന്ത്രമുറകളാണ് പയറ്റിയിരുന്നത്.  ശെമ്മങ്കുടി: എ മൊസൈക് - പോർട്രെയ്റ്റ് എന്ന പുസ്‌തകത്തിൽ ആ കാലത്തെ ശക്തിമത്സരങ്ങളിലെ ശെമ്മങ്കുടിയുടെ പങ്കിനെക്കുറിച്ച് എഴുതിയിട്ടുണ്ട്. പുസ്‌തകം എഡിറ്റ് ചെയ്‌ത പട്ടാഭിരാമൻ ശെമ്മങ്കുടിയുടെ കടുത്ത ആരാധകനാണ്. എന്നിട്ടും ശെമ്മങ്കുടിയുടെ മറുവശത്തെ ഈ പുസ്‌തകത്തിൽ ഉൾപ്പെടുത്താൻ മടി കാണിച്ചിട്ടില്ല. ത്യാഗരാജനെപ്പോലും വിമർശിക്കാൻ മടി കാണിക്കാതിരുന്ന തമിഴ് ധൈര്യം പുസ്‌തകത്തിൽ കാണാം. ശെമ്മങ്കുടിയെക്കുറിച്ച് തുറന്നെഴുതുന്ന പുസ്‌തകം പ്രകാശനം ചെയ്യുമ്പോൾ ഏറ്റുവാങ്ങിയത് ശെമ്മങ്കുടിതന്നെയാണ് എന്നതാണ് വലിയ തമാശ.
 
ശെമ്മങ്കുടിയും സംഗീതനിരൂപകൻ സുബ്ബുഡുവുമായുള്ള പോര് പ്രസിദ്ധം.  ഒരിക്കൽ, ഡൽഹിയിൽ ശെമ്മങ്കുടിയുടെ കച്ചേരി തുടങ്ങാൻ പോകുന്നു. ശബ്‌ദത്തിന് ആ ദിവസം ഇടർച്ച ഉള്ളതുകൊണ്ട് ശൈലി മാത്രം ശ്രദ്ധിച്ചാൽ മതി എന്ന് ശെമ്മങ്കുടി ആമുഖമായി പറയുന്നു. പിറ്റേന്ന്‌ പത്രത്തിൽ സുബ്ബുഡുവിന്റെ നിരൂപണം. ശെമ്മങ്കുടിയുടെ ആമുഖം അതേപടി ഉദ്ധരിച്ചശേഷം ഗായകൻതന്നെ അങ്ങനെ പറഞ്ഞ സ്ഥിതിക്ക് നിരൂപണം ചെയ്യുന്നില്ല എന്ന് ഉപസംഹരിച്ചുകൊണ്ട്.
അടുത്ത ദിവസം അന്ന് ധനമന്ത്രിയായിരുന്ന ടി ടി കൃഷ്‌ണമാചാരി സുബ്ബുഡുവിനെ വിളിപ്പിച്ചു. (ശെമ്മങ്കുടി പറഞ്ഞിട്ടാണ് വിളിപ്പിച്ചതെന്ന് ഊഹിക്കാം)  എന്തിനാണ് ശെമ്മങ്കുടിയെ ഇത്ര പരുക്കനായി വിമർശിച്ചതെന്ന് ചോദിച്ചു. ശെമ്മങ്കുടിയെ പ്രശംസിച്ച തന്റെ മറ്റൊരു നിരൂപണം സുബ്ബുഡു കൈയിൽ വെച്ചിരുന്നു. തൽക്കാലം അതു കാണിച്ച് രക്ഷപ്പെട്ടു.
 
ഇതുപോലെ മദ്രാസിലും സംഭവിച്ചു.  സീസണിലെ ആദ്യ കച്ചേരി. ശെമ്മങ്കുടിയുടെ ശബ്‌ദം മോശമായിരുന്നു. പലപ്പോഴുമെന്നപോലെ ആമുഖമായി അദ്ദേഹം ശബ്‌ദത്തിന്റെ പ്രശ്‌നം പറഞ്ഞു.  ഇടറിയ ശബ്‌ദത്തിൽ രാഗാലാപനം ആകർഷകമായില്ല. വയലിൻ അകമ്പടി ഗംഭീരമായി. ടി എൻ  കൃഷ്‌ണന് നീണ്ട ഹസ്‌തഘോഷം. അടുത്ത രാഗാലാപനത്തിലും ടി എൻ കൃഷ്‌ണന് മാത്രം കൈയടി. ശെമ്മങ്കുടിക്ക്‌ ദേഷ്യം വന്നു. താനാണ് മുഖ്യ ഗായകൻ, വയലിൻവാദകൻ വെറും അകമ്പടിക്കാരൻ.  ശെമ്മങ്കുടി ശ്രോതാക്കളോട് കയർത്തു.
 
സുബ്ബുഡു നടന്നതെല്ലാം എഴുതി. ടി എൻ കൃഷ്‌ണൻ ശിഷ്യനും ശെമ്മങ്കുടി അദ്ദേഹത്തിന്റെ ഗുരുവുമാണ്. ശിഷ്യന് കൈയടി കിട്ടുമ്പോൾ ഗുരു സന്തോഷിക്കുകയാണ് വേണ്ടത്. നിരൂപണം വായിച്ച് അരിശം മൂത്ത ശെമ്മങ്കുടി പാട്ട് നിർത്തിയതായി പ്രഖ്യാപിച്ചു. വലിയ കോളിളക്കം. ശെമ്മങ്കുടി പാടുന്നില്ലെങ്കിൽ ബാലമുരളീകൃഷ്‌ണ മുതൽ പലരും പാട്ട് നിർത്തുമെന്ന് പറഞ്ഞപ്പോഴാണ് ശെമ്മങ്കുടി അയഞ്ഞത്.
 
ശെമ്മങ്കുടിയെക്കുറിച്ചുള്ള പുസ്‌തകത്തിൽ അദ്ദേഹത്തെക്കുറിച്ച് എരിവും പുളിയുമുള്ള കഥകളുണ്ട്: വർഷങ്ങൾക്ക് മുൻപ് തിരുനെൽവേലി ജില്ലയിലെ കല്ലിഡൈക്കുറിച്ചിയിൽ പ്രഗത്ഭ സംഗീതജ്ഞർ ഒത്തുകൂടി. ജി എൻ ബി, ശെമ്മങ്കുടി മുതലായവർ. അവിടെ സംഭവിച്ച കാര്യങ്ങളെക്കുറിച്ച് രണ്ട് വീക്ഷണഗതികളുണ്ട്. ശെമ്മങ്കുടിയുടെയും ദൃക്‌സാക്ഷികളുടേതും.
 
ശെമ്മങ്കുടി പറഞ്ഞത്‌: ലഹരി പകരുന്ന ലേഹ്യത്തെക്കുറിച്ച് ആരോ പറയുന്നതിനിടയിൽ കയറി ജി എൻ ബി പറഞ്ഞു, ശെമ്മങ്കുടിക്കൊന്നും അത് താങ്ങാനാവില്ല. വാശിയായി. ജി എൻ ബി ഒരു ശിഷ്യനെ വിട്ട് സാധനം എത്തിച്ചു. ചെറിയ ഗുളിക രൂപത്തിൽ ഉരുട്ടി വെറ്റിലയിൽ മടക്കി കഴിക്കാൻ തന്നു. അൽപ്പം കഴിഞ്ഞപ്പോൾ നല്ല സുഖം. ഒരു തരം സുസ്ഥിതി. ലേഹ്യം കഴിച്ചതിന് മനസ്സിൽ സ്വയം നന്ദി പറഞ്ഞു. കുറച്ചു കഴിഞ്ഞപ്പോൾ കൈകാലുകൾ കുഴഞ്ഞു. മിണ്ടുമ്പോൾ നാവിഴഞ്ഞു. ഭക്ഷണത്തിന് മുമ്പുള്ള മന്ത്രംചൊല്ലൽ പതറി. ഭക്ഷണം കഴിക്കാതെ കിടന്നുറങ്ങി. പിറ്റേന്ന്‌ വൈകുന്നേരം വരെ. കച്ചേരിക്ക്‌ പോകാൻ ആതിഥേയൻ കുലുക്കി വിളിച്ചപ്പോഴാണ് ഉണർന്നത്. നേരെ പോയി പാടി.  ചിരി വന്നുകൊണ്ടിരുന്നു. മൂന്ന് ദിവസമെടുത്തു ലഹരി മാറാൻ.
 
ദൃക്‌സാക്ഷികൾ പറഞ്ഞത്: തലേദിവസം ജി എൻ ബിയുടെ കച്ചേരി അതിഗംഭീരമായിരുന്നു. അദ്ദേഹത്തിന് ഇത്രയേറെ സർഗാത്മകമാകാൻ കഴിയുന്നത് ലേഹ്യം കഴിച്ചിട്ടാണോ എന്ന് ശെമ്മങ്കുടിക്ക്‌ സന്ദേഹം. സാധനം കിട്ടുമോ എന്ന് ശെമ്മങ്കുടി തിരക്കി. ജി എൻ ബിക്ക്‌ മടിയുണ്ടായിരുന്നു. നിർബന്ധിച്ചപ്പോൾ കൊടുത്തു. ഗുളികരൂപത്തിൽ ഉരുട്ടി വെറ്റിലയിൽ മടക്കി കൊടുത്തു. ഉച്ചക്ക്‌ സദ്യയുണ്ണുമ്പോൾ ശെമ്മങ്കുടി പായസം കോരി ജുബ്ബയുടെ കീശയിൽ ഒഴിക്കുന്നത് ചിലർ കണ്ടു. ആരാരും കാണാതെ ശെമ്മങ്കുടിയെ രംഗത്തുനിന്ന് നീക്കി. അന്നത്തെ കച്ചേരി പാളി.
 
ശെമ്മങ്കുടിയെ കേൾക്കുമ്പോഴും കാണുമ്പോഴും ആർക്കും സന്തോഷം തോന്നും. നർമഭാഷിയായിരുന്നു. തമാശ കേട്ട് ചിരിക്കാൻ കാത്തിരിക്കും സദസ്സ്. ഏത് ചോദ്യത്തിനും നർമത്തിന്റെ കോണിൽനിന്നാണ്‌ മറുപടി. ഒരിക്കൽ, ശെമ്മങ്കുടിക്ക്‌ ഏതാണ്ട് തൊണ്ണൂറ് വയസ്സുള്ളപ്പോൾ, ഒരു മലയാളി പത്രപ്രവർത്തകൻ ചോദിച്ചു, ‘താഴ്‌ന്ന ജാതിക്കാരെ പഠിപ്പിക്കുമോ?' ഉടൻ മറുപടി കിട്ടി, 'അംബേദ്‌കറെ പഠിപ്പിക്കും.'  പത്രപ്രവർത്തകന് ഒന്നും മനസ്സിലായില്ല.
പ്രധാന വാർത്തകൾ
 Top